Waar ligt het? 

Natuur
Eilandseind ligt, even te noorden van de stad Utrecht,  midden in Natura 2000-gebied. Dit betekent dat in dit gebied dieren, planten én hun natuurlijke leefomgeving vanuit de overheid worden beschermd tegen bijvoorbeeld geluid, trilling en vervuiling. De biodiversiteit is in deze omgeving daarom bijzonder hoog!
Landschap
Rond 900 werd in dit gebied brandstof gewonnen uit turf. Het turf werd uit de veenbodem gegraven en te drogen gelegd op de repen land die daartussen overbleven. Het karakteristieke landschap van waterstraten (petgaten) en schiereilanden (legakkers) is hiervan het resultaat.
De veerkracht van de veengrond is te voelen als je over eiland wandelt.
Schoon water
Het plassengebied ligt aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug, waar de bodem bestaat uit zandlagen waardoor het regenwater ondergronds richting het Vechtdal wordt geleid. In het tussenliggend veengebied wordt het water door de grond naar boven geperst. Dit kwelwater is bijzonder schoon doordat de zandlagen als filter fungeerden.
Verdediging
De Utrechtse veenpolder is een belangrijk onderdeel geweest van de Nederlande verdedigingslinie. Van forteiland Pampus tot aan Dordrecht loopt een lijn van polders die in de zestiende eeuw zijn aangelegd om te laten overstromen, als vijandelijke legers de Randstad dreigden te bezetten. Met op elke uitvalsweg een fort om tegenstanders buiten te houden. Inmiddels op de nominatie voor Unesco werelderfgoed, als uitbreiding van De Stelling van Amsterdam.